همکاری دایکین و ایتوچو: گامی بزرگ در بازیافت و اقتصاد چرخشی کولرهای گازی تجاری

در دنیای امروز، مسئله پایداری محیط زیست و استفاده بهینه از منابع، به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های صنایع بزرگ تبدیل شده است. صنعت تهویه مطبوع و تاسیسات (HVAC) به دلیل استفاده گسترده از فلزات گران‌بها، قطعات الکترونیکی و گازهای مبرد، نقش بسیار پررنگی در مصرف منابع جهانی دارد. به تازگی خبر مهمی در این حوزه منتشر شده است: شرکت ژاپنی «دایکین» (Daikin)، یکی از غول‌های تولیدکننده سیستم‌های سرمایشی و گرمایشی در جهان، توافق‌نامه‌ای استراتژیک با شرکت «ایتوچو» (Itochu) امضا کرده است تا فرآیند بازیافت کولرهای گازی و سیستم‌های تهویه مطبوع تجاری را متحول کند. این همکاری مشترک با هدف گسترش استفاده از مواد بازیافتی در تولید محصولات جدید شکل گرفته است. در این مقاله قصد داریم به بررسی اهمیت این اقدام، مفهوم اقتصاد چرخشی در تاسیسات و تاثیر بازیافت اصولی قطعات تهویه مطبوع بر آینده محیط زیست و بازار جهانی بپردازیم. بازیافت افقی (Horizontal Recycling) در صنعت تهویه مطبوع چیست؟ با گذار صنایع به سمت «اقتصاد چرخشی» (Circular Economy)، مفهومی به نام «بازیافت افقی» اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است. در روش‌های قدیمی و سنتی بازیافت، مواد به دست آمده از تجهیزات فرسوده معمولاً افت کیفیت پیدا کرده و در صنایع پایین‌دستی یا برای تولید محصولات کم‌ارزش‌تر استفاده می‌شدند (که به آن Downcycling می‌گویند). اما در بازیافت افقی، هدف این است که منابع و مواد به کار رفته در یک دستگاه قدیمی (مثلاً یک دستگاه داکت اسپلیت، وی آر اف یا چیلر فرسوده)، با همان کیفیت اولیه بازیافت شده و مجدداً در ساخت یک دستگاه جدید از همان نوع به کار گرفته شوند. دایکین به عنوان یک پیشگام، تلاش می‌کند تا این نوع بازیافت را در بخش تهویه مطبوع تجاری به یک استاندارد جهانی تبدیل نماید. نقش شرکت ایتوچو و اهمیت مدیریت زنجیره تامین شاید بپرسید چرا یک شرکت سازنده کولر گازی برای بازیافت به شریک تجاری نیاز دارد؟ شرکت ایتوچو مستقر در توکیو، سال‌هاست که در زمینه گردش پایدار منابع فعالیت می‌کند. این شرکت شبکه‌ای کشوری و بسیار گسترده برای جمع‌آوری و بازیافت فلزات غیرآهنی و پسماندهای صنعتی در اختیار دارد. دایکین با استفاده از زیرساخت‌های عظیم ایتوچو، قصد دارد فرآیند جمع‌آوری و جابجایی دستگاه‌های سنگین تجاری را تسهیل کند. هر دو شرکت بر این باورند که برای استفاده پایدار و مداوم از مواد بازیافتی در خطوط تولید، داشتن یک سیستم مدیریت دقیق در کل زنجیره تامین (از کیفیت‌سنجی تا قابلیت ردیابی قطعات) کاملاً ضروری است. چرخه کامل بازیافت سیستم‌های تهویه مطبوع تجاری برنامه مشترک این دو شرکت ژاپنی، شامل مدیریت یکپارچه تمام مراحل بازیافت است. این چرخه شامل مراحل زیر می‌شود: ۱. جمع‌آوری و دمونتاژ اصولی اولین قدم، جمع‌آوری ایمن سیستم‌های فرسوده از پروژه‌های تجاری و انتقال آن‌ها به مراکز تخصصی است. در این مراکز، دستگاه‌ها با دقت بالا دمونتاژ (باز) شده و قطعات مختلف آن‌ها دسته‌بندی می‌شوند. ۲. استخراج فلزات گران‌بها: مس و آلومینیوم صنعت تهویه مطبوع یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان مس و آلومینیوم در جهان است. لوله‌های مسی، کویل‌ها و فین‌های آلومینیومی موجود در اواپراتور و کندانسور، ارزش مادی بسیار بالایی دارند. استخراج صحیح و ذوب مجدد این فلزات با تکنولوژی بالا، باعث می‌شود تا نیازی به استخراج معدنی جدید نباشد و میلیون‌ها لیتر آب و انرژی صرفه‌جویی شود. ۳. ریکاوری گاز مبرد (حیاتی‌ترین بخش برای محیط زیست) یکی از خطرناک‌ترین بخش‌های رها کردن تجهیزات سرمایشی فرسوده در طبیعت، نشت گازهای مبرد (فلوئوروکربن‌ها) به اتمسفر است. این گازها پتانسیل بالایی در گرمایش زمین دارند. در چرخه بازیافت دایکین، مبردها توسط دستگاه‌های پیشرفته ریکاوری و وکیوم تخلیه شده و پس از تصفیه، مجدداً در دستگاه‌های جدید شارژ می‌شوند و یا به صورت ایمن امحا می‌گردند. ۴. بازیافت آهنرباهای خاکی کمیاب و پلاستیک‌ها آهنرباهای ساخته شده از عناصر خاکی کمیاب (Rare Earth Magnets)، نقش بسیار حیاتی در ساخت کمپرسورهای اینورتر و موتور فن‌های مدرن دارند. استخراج این عناصر از معادن بسیار پرهزینه و آلاینده است؛ از این رو، بازیافت آن‌ها از دل کمپرسورهای سوخته، یک دستاورد مهندسی فوق‌العاده محسوب می‌شود. در کنار این قطعات، بردهای الکترونیکی و قاب‌های پلاستیکی نیز آسیاب شده و وارد چرخه تولید مجدد می‌شوند. چرا تضمین کیفیت و ردیابی قطعات مهم است؟ بزرگ‌ترین چالش در استفاده از قطعات بازیافتی در دستگاه‌های تهویه مطبوع، حفظ راندمان و کیفیت محصول نهایی است. مشتری زمانی حاضر به خرید دستگاهی با قطعات بازیافتی می‌شود که مطمئن باشد عمر مفید و بازدهی سرمایشی آن با یک دستگاه صفر کیلومتر تفاوتی ندارد. به همین دلیل، دایکین و ایتوچو روی سیستم «قابلیت ردیابی» (Traceability) سرمایه‌گذاری کرده‌اند. هر قطعه بازیافتی پیش از ورود به خط تولید، از فیلترهای سخت‌گیرانه کنترل کیفیت عبور می‌کند تا خلوص مواد آن تایید شود. درس‌هایی برای بازار تاسیسات و تهویه مطبوع در ایران اگرچه زیرساخت‌های بازیافت یکپارچه به سبک ژاپن هنوز در بسیاری از کشورها از جمله ایران شکل نگرفته است، اما فعالان بازار تاسیسات، سرویس‌کاران و مالکان ساختمان‌ها می‌توانند از این روند جهانی الگوبرداری کنند: پرهیز از رهاسازی گاز مبرد: تکنسین‌های تهویه مطبوع باید در هنگام تعمیرات یا جمع‌آوری کولرهای گازی قدیمی، به جای رها کردن گاز در هوا، از دستگاه‌های ریکاوری استفاده کنند. این کار نه‌تنها یک الزام اخلاقی و زیست‌محیطی است، بلکه در کشورهای پیشرفته یک قانون لازم‌الاجراست. ارزش‌گذاری به ضایعات تاسیساتی: مس، آلومینیوم و قطعات الکترونیکی موجود در چیلرها و داکت اسپلیت‌های فرسوده، سرمایه‌های پنهانی هستند که باید با روش‌های اصولی جداسازی شده و به چرخه تولید داخلی بازگردند. سرویس و نگهداری منظم: بهترین راه برای کمک به محیط زیست، افزایش طول عمر تجهیزات فعلی است. با انجام سرویس‌های دوره‌ای، شستشوی کویل‌ها و تعویض قطعات مصرفی، می‌توانید از فرسودگی زودرس سیستم‌های گران‌قیمت تهویه جلوگیری کنید. نتیجه‌گیری همکاری استراتژیک دایکین و ایتوچو نشان‌دهنده یک تغییر نگرش اساسی در صنعت تهویه مطبوع است. دوران استفاده یک‌بارمصرف از دستگاه‌های صنعتی به پایان رسیده و اقتصاد چرخشی در حال تبدیل شدن به ستون فقرات تولید مدرن است. با اجرای بازیافت افقی، علاوه بر کاهش شدید هزینه‌های تولید و وابستگی به معادن، از انتشار میلیون‌ها تن گاز گلخانه‌ای جلوگیری می‌شود. این اقدام نویدبخش آینده‌ای است که در آن، آسایش حرارتی ساختمان‌ها با کمترین آسیب به کره زمین تامین خواهد شد